Index général
abîme, 58, 202, 236, 238, 253-258, 264, 265, 292, 306, 313, 321, 443n,
447, 448, 453, 458.
acide, 16, 282, 283, 290, 294, 414, 418, 427, 429, 432, 495.
Adam, 201-203, 208, 312, 313, 379, 421, 495.
aether, 49, 85, 100, 101, 150, 226, 291, 338, 483.
Agricola, G., 15, 18, 108-134, 137, 138, 143-145, 149-152, 154, 157,
159-162, 164, 166, 168, 171, 175, 179-181, 193, 334, 337, 374, 377, 382-386,
393, 398, 399, 408, 411-415, 422, 423, 427, 428, 459, 461, 471, 472, 474, 494.
Agrippa de Nettesheim, 64, 66-72, 81, 99, 136, 137, 142, 294, 297, 301,
312, 493.
Albert le Grand, 18, 28-30, 108, 112-117, 121-133, 137, 144-146, 149,
150, 159, 160, 165, 168, 169, 172-175, 184, 297, 377, 382, 408, 414, 428, 471,
472, 494.
Albumasar (Abu Ma‘shar), 129.
alchimie (médiévale), 15, 16, 18, 29-32, 47, 48, 62-65, 70, 101, 152,
154n, 175, 181-183, 193, 209-212, 216, 227, 284, 286, 294, 297, 310, 320, 327,
329, 331-336, 342-346, 349, 353-356, 360, 361, 365, 371-373, 406, 420, 430-433,
453-455, 464, 494, 495.
Aldrovandi, U., 158.
Alexandre d’Aphrodise, 280n.
Algazel, 72.
Ambroise, saint, 426.
âme, 27, 35-38, 41, 42, 43n, 47-49, 55n, 59, 69, 78, 84, 92, 96-100,
138, 141-145, 148-152, 181, 183, 186n, 203, 209-223, 248, 262, 273, 276, 282,
291, 306, 312-316, 332, 336, 348, 349, 356n, 361, 369-371, 374, 379, 390, 391,
398, 402, 403, 418, 429, 431, 470, 481-483, 495 ; âme du monde, 35, 38-42,
44-47, 49-53, 61, 64, 69-74, 90, 97-101, 128, 134, 141-145, 147, 190n, 225,
243n, 250n, 264, 265, 272-275, 294, 301, 315, 336, 363, 443, 477, 483,
495 ; âme raisonnable, 96, 100, 147, 148, 312, 370, 371, 379, 390,
398 ; âme sensible, 96, 100, 147, 390, 398 ; âme végétative
(nutritive), 96, 100, 147, 172-174, 332, 340, 371, 374, 379, 390, 398, 420,
428.
Amélius, 94.
analogie biologique, 31, 39, 125, 133, 144, 149, 171, 179, 189, 191,
212, 216 236, 347 ; analogie sexuelle, 29-30, 125, 183, 448, 454n ;
analogie végétale, 51, 151-153, 191, 194, 236.
Anaxagore, 23, 142, 256, 277, 280, 320.
Anaximandre, 142.
ange, 58, 59, 67, 69, 101, 102, 136, 315, 321, 322, 395, 396, 399, 421.
animation universelle, 63, 64, 74, 99, 141, 142, 240, 273, 331, 494.
animula, 482-484.
Apollonius, 302.
arcane, 185, 198-200, 227, 239, 264, 303, 310, 316, 323.
archétype, 39, 58, 69, 88, 215, 225, 243, 258, 292, 312, 314, 321, 381,
443.
archeus, 190, 191, 200, 204, 212, 239n, 316, 336, 357-358, 363, 366, 387, 398,
441, 446, 451-453, 457-459, 461, 485.
architecte, 36, 258, 379, 387, 398, 403, 425n, 446, 485.
argent vif, voir mercure.
Aristote, 15, 18, 24, 28, 30, 40, 43, 49, 53, 63, 67, 72, 83-88, 95,
96, 102, 107, 108, 112-116, 119-123, 125, 127-133, 136-140, 142-147, 150,
154-159, 162-166, 168-172, 174, 175, 181, 184, 187, 192, 223, 226, 230-234,
236, 244, 259, 261, 271, 276, 278, 280, 286, 291, 292, 298, 320, 327, 332, 338,
339, 377, 381-385, 387, 398-403, 406, 408-414, 417, 423, 427, 428, 432, 451,
472, 479, 483, 486, 493, 494 ; ps.-Aristote, 31, 85, 88, 95, 107n, 387.
Arnaud de Villeneuve, 30, 32, 297, 332, 333, 344, 346, 479.
Arnold de Saxe, 129n.
artisan - artiste, 23, 25, 40, 58, 61, 114, 187, 199, 228, 230, 285,
286, 294, 348, 355, 356, 364, 370, 426, 441, 477-479, 485, 486, 490.
astre, 46, 61, 71, 72, 90, 92, 98, 126-131, 140, 142, 151, 199, 222,
234, 237, 241, 293, 300, 306-310, 312-315, 321, 322, 380, 397, 398, 402, 442.
astrologie, 127-131, 136, 339, 475.
atome, 23, 28, 78, 242, 250, 382n, 444, 445, 464-471, 474, 476, 480,
482n, 484, 486-488, 491, 497.
atomisme, 13, 14, 28, 56, 216, 382, 401, 437, 463-465, 468, 483, 486,
491.
Augurel, J-A., 62-66, 80, 101, 342, 493.
Augustin, saint, 16, 17, 25-28, 34, 54, 59, 182n, 215, 216, 225, 272,
462, 493.
Avicenne, 72, 83n, 107, 112-117, 122-124, 127, 131, 137, 144, 159-163,
172, 184, 230, 301, 384, 408, 412, 414, 472.
Bachou, J., 375.
Bacon, F., 234, 328, 464, 465.
Bacon, R., 28, 29, 297.
Barthélemy l’Anglais, 377.
Basile, saint, 426.
Basile Valentin, 346-349, 373.
Basson, S., 409, 410, 464-467.
Bauhin, G., 295.
baume, 185, 221, 223-234, 236, 239, 244, 259, 263, 264, 289, 291, 294,
308, 317, 319, 356, 392, 398, 415, 418, 425, 442, 457.
Bayle, P., 376, 401.
Becher, J.J., 16, 150, 459.
Beeckman,
Beguin, J., 351, 408, 432n, 467.
Bergbüchlein, 113, 114, 130, 193.
Bernard le Trévisan, 30, 342-347, 364, 410, 479.
Bible, 26, 31, 32, 95, 96, 102, 179, 180, 195, 201, 205, 215, 242, 253,
264, 274, 299, 309, 311, 343, 347, 349, 378, 381, 425, 432, 448, 450, 497.
Bien - bonté, 34, 36-39, 41, 53n, 55, 69, 97, 238, 447.
Birckmann, T., 271.
Biringuccio, V., 111, 138n, 152, 168, 193.
Bitaud, J., 407.
Bodenstein, A. de, 180.
Boèce, 26.
Bonaventure, saint, 28, 225.
Bourguet, L., 148n.
Bovius, T., 298.
Boyle, R., 16, 17, 277n, 294, 346, 437, 462, 464, 470n, 496.
Bruno, G., 136, 158, 463, 465.
Bur, 459-460.
Buridan, J., voir Jean Buridan.
Calcidius, 26, 37, 53n.
Calvin, J., 274n, 295, 319.
Campanella, T., 136, 148n, 409, 410, 422.
Cardan, J., 18, 84, 120, 129, 133, 135-156, 175, 179, 180, 193, 223,
230-234, 264, 328, 331, 332, 337-340, 377, 380, 385, 403, 408, 414, 417-420,
428-432, 483, 494.
Catherine de Médicis, 328, 330.
cause efficiente, 40, 58, 74, 85, 116, 123, 124, 128, 131, 138, 139,
154, 170, 172, 377-382, 384, 385, 397, 408, 412-415, 421, 422, 425, 451, 452,
457 ; cause exemplaire, 40, 58 ; cause finale, 40, 378, 451,
452-453 ; cause formelle, 154, 171, 377, 378, 385-386, 412, 422, 424, 429,
451 ; cause matérielle, 63, 116, 117, 139, 154, 192, 236, 377, 378,
382-385, 408, 412-415, 451, 452.
Césalpin, A., 18, 156, 157-175, 374, 377, 385, 389-390, 399, 472, 494.
chaerionium, 226, 245, 247, 261, 264, 317.
chaîne d’or homérique, 74n, 255, 302.
chaleur, 38, 39, 58, 65, 78, 118-120, 123, 124, 131, 138, 149, 165,
167, 172, 210, 212, 223, 224, 230, 247, 282, 314, 333, 339, 358-360, 379, 380,
398, 412-415, 418-422, 429, 451, 472, 484, 490 ; chaleur céleste, 100,
101, 139-143, 150, 155, 168, 232, 241, 307, 339, 345, 382, 414, 415, 483 ;
chaleur innée, 83n, 96, 97, 100, 119, 172, 229, 230, 234, 263 ; chaleur
psychique, 143, 483 ; chaleur vitale, 97, 100, 101, 143, 229, 230, 477.
Champier, S., 81.
chaos, 25, 60-62, 208, 242, 257, 292-293, 313, 343, 366, 368, 370, 423,
444-446, 465, 470.
charpentier, 387, 486.
Christian d’Anhalt-Bernbourg, 295.
christianisme, 31, 32, 38, 57, 59, 88, 93, 94, 127, 141, 190, 215, 216,
225, 251, 253, 298, 301-304, 311, 312, 344, 345, 398, 402, 410, 426, 462, 494.
chymie, 17, 19, 29, 64, 71, 101, 114, 119, 120, 130, 131, 138, 142,
150-153, 167-172, 175, 180, 190, 198, 200, 204, 205, 227, 245, 248, 264, 267,
268, 271, 284, 289-292, 295-298, 303-305, 310, 316, 329, 330, 333, 340-346,
348, 351-353, 356, 373, 377, 382, 387, 389, 391, 402, 403, 408-411, 413, 416,
418, 420, 423-426, 432, 433, 437, 453, 457, 459, 462, 466, 467, 470, 472,
475-482, 486, 488-490, 495, 496.
Cicéron, 28, 54, 61n, 83, 127, 142.
Ciel, 38, 40, 41, 45, 46, 49, 58-61, 65-69, 80, 85-93, 96-102, 126,
136, 139, 140, 150, 155, 162, 166, 168, 185, 198, 201, 203, 206-209, 224, 229,
234-235, 240, 250, 257, 273, 280, 287, 288, 291-294, 301, 302, 307, 309-312,
314, 316, 319, 335, 338, 347, 373, 380, 392, 397, 414, 432, 449, 483.
Clave, E. de, 14-16, 18, 376, 399, 407-433, 451, 453, 465-468, 469,
472, 474, 488, 489, 496.
Cléanthe, 142.
cœur, 47, 77, 78, 259, 314, 370, 477.
Côme Ier de Médicis, 157, 158.
complexion - temperamentum, 83n, 84, 97, 220, 224, 235-236, 287,
389, 416, 489.
corail, 121, 122, 173, 393-394, 412.
corps astral, 181, 194n, 233-234, 312-315, 323, 336.
corpuscule, 17, 18, 75, 79, 207n, 437, 462-468, 479-483, 486, 496.
Corpus hermeticum, 15, 26, 54, 182n.
cosmogonie, 29, 34, 53, 57, 95-97, 142, 205, 214, 216n, 217, 244, 251,
264, 343, 344, 347, 349, 470.
cosmologie, 29, 33, 50, 59, 73, 127, 136, 158, 187, 205, 209n, 234,
236, 241, 264, 305, 354, 415.
Cosmopolite, 351, 365n, 483n.
crasis, 290-292.
Créateur, 26, 54, 69, 85, 89-92, 95, 101, 127, 189, 190, 200, 210, 235,
240, 253, 265, 272, 274, 292, 294, 302, 303, 306, 310, 321, 323, 333-337, 346,
348, 368-371, 377, 381, 382, 402, 403, 421, 443, 446, 454, 455, 459, 461, 470,
486, 487, 491 ; Création, 27, 57, 59, 73, 88-91, 94, 95, 102, 183, 186,
187, 195, 197, 201, 205, 206, 209, 213-216, 221, 242, 248, 286, 292, 293, 299,
303, 304, 312, 316-318, 323, 332, 334, 337, 344-346, 365-369, 373, 374, 378-381,
398, 402, 423-426, 484, 486, 488, 494, 495.
cristal, 116n, 151n, 165, 227, 285, 378, 389-391, 403, 405, 466, 468,
470, 473, 481.
Croll, O., 16, 18, 218, 271, 294, 295-323, 336, 352, 361, 373-375, 379,
380, 383, 387, 397, 408, 431, 433, 437, 449, 458, 462, 470, 495, 506-508.
Cusanus, N., 228n, 239n, 240n, 242n, 243n, 250n.
Dastin, J., voir John Dastin.
Davisson, W., 218n, 294n, 432n, 468, 483.
De Boodt, A.B., 14, 16, 18, 375-399, 401, 405, 407, 419, 420, 422-426,
431, 432, 437, 451, 453, 468, 469, 474, 479, 484, 488, 495-496.
De Heer, H., 445.
Della Porta, J-B., 136.
démiurge, 23, 61, 62, 91, 190, 274, 336, 446, 457.
Démocrite, 23, 28, 56, 70, 144, 145, 167n, 255, 278, 302, 479, 483.
démon, 45, 46, 49, 69, 91n, 101, 136, 396, 397, 421.
Denys l’Aréopagite (ps.-), 93.
Descartes, R., 17, 437, 467.
Dieu, 24-27, 34-37, 44, 55n, 59, 60, 67, 69, 74, 85, 88-93, 95-97, 101,
127, 136, 141, 145, 180, 182, 186-190, 194, 195, 202, 203, 207-211, 213, 215,
238, 239n, 242, 253, 256, 260, 265, 271-274, 277, 278, 288, 292-294, 298,
300-304, 306, 308, 310-315, 318-323, 332-337, 343-348, 354-356, 361, 362, 365,
367-370, 373, 374, 378-383, 385, 388, 394-398, 399, 402, 411, 422-426, 440,
443, 447, 450, 453-456, 470, 480, 484, 486-488, 491, 494, 495, 497 ; dieux,
24, 50, 59, 89, 90n, 91n, 102, 144, 145, 272.
Diodore de Sicile, 270, 278.
Diogène Laërce, 28, 54.
Dioscoride, 112, 121, 133, 137, 158, 159, 160, 377.
distillation, 133, 138, 150, 204, 264, 285, 298, 368, 408, 413n.
don, 32, 46, 50, 69, 234, 249, 250-253, 257-260, 263, 265, 442,
446-449, 455-457, 495.
Dorn, G., 180, 343.
Du Chesne, J., 16, 18, 218, 267-294, 295, 297-299, 305, 307, 319n, 330,
341, 353n, 377, 392-393, 398, 415, 433, 437, 451, 467, 468, 470, 481, 483, 490,
495, 503-505.
Duclo, G., 420-423.
Duval, R., 80.
dynamis, 38, 226, 234, 245, 247, 261, 264, 282, 291, 292, 317, 323, 457.
échelle (chaîne) des êtres, 16, 61, 74, 101, 125, 145, 321, 332.
élément, 15, 28, 36, 40, 42, 44, 49, 63, 64, 67, 68, 78, 79, 84, 97,
127, 130, 131, 136-139, 143, 145-148, 164, 166, 170, 172, 184, 189, 206-209,
215, 220, 223-228, 234-238, 241-244, 247, 249-252, 264, 273, 278-284, 286-288,
293, 300, 305-309, 318, 321, 323, 342-345, 348, 355-358, 361, 363, 365-373,
377, 381-385, 387, 398, 402, 408, 411, 423, 442, 444-449, 451, 454, 456, 458,
465, 489, 490, 497.
élixir, 30, 48, 64, 303, 329, 356, 477.
émanation, 38, 67, 216n, 323.
embryologie, 13-15, 23, 30, 39, 83, 84, 125, 126, 140n, 142, 143n, 154,
195, 200, 203, 344, 416.
Empédocle, 256, 278.
Encelius, C., 132.
energeia, 402n, 403.
entéléchie, 402, 459.
Epicure, 13, 28, 29, 56, 277, 278, 437, 476, 480, 487.
Erasme de Rotterdam, 111, 141n, 215n, 268.
Eraste, T., 267, 375, 389.
Ercker, L., 335.
espèce, 36-38, 40, 45, 46, 69, 85, 87, 96, 124, 151, 155, 166, 209,
229, 244, 263, 337, 379-381, 388, 389, 413, 453, 456, 467, 473, 475, 476, 482,
486.
esprit, 47n, 103, 140, 186n, 202, 209-212, 248, 282, 312, 348, 349,
370, 371, 374, 377, 414-419, 421, 423, 426, 430.
Esprit (Saint), 60, 202, 203, 209, 248, 311, 312, 323, 363, 374, 421, 426,
432.
Esprit du Seigneur, 58, 93, 96, 201-204, 235, 274, 292, 314, 315, 318,
347, 369, 379, 398, 421, 425, 426, 443, 448, 449, 495.
essence, 37, 40, 43, 55n, 86, 128, 186n, 189, 194, 198, 209, 210, 213,
224, 238, 241, 276, 282, 286-291, 301, 305, 312-314, 322, 323, 345, 348, 377,
388, 394, 402, 425, 444, 449.
étiologie, 73, 182, 195, 219, 299, 300, 493.
Eusèbe, 93, 94n.
exemplaire - modèle, 38, 58, 88, 90, 93, 98, 244, 265, 278.
exhalaison, 15, 108, 116, 123, 130, 132, 154, 159, 162-172, 175, 236,
259, 280, 384-386, 391-393, 398, 412, 413, 416-418, 428, 430, 431.
Fabricius, G., 112.
faculté formatrice, 378-381, 385, 388-391, 398, 405, 424, 425 ;
faculté lapidifique, 384, 385, 419 ; faculté séminale, 378-381, 385, 391,
398, 419, 425.
Fallope, G., 133, 156, 158, 175, 385, 403, 408, 412, 413, 417-420,
422-424, 427-429, 494.
fécondité - fertilité, 36, 39, 61, 67, 68, 100, 140, 149, 223-227, 237,
241, 255, 275, 279, 310, 339, 381, 448, 456-458, 472, 474, 481, 484, 497.
Ferdinand II de Habsbourg, 352.
ferment, 455-456, 460, 461 ; fermentation, 261, 318, 415, 416,
455.
Fernel, J., 18, 83-103, 210, 220, 224, 225, 229, 230, 233, 234,
263-265, 270, 275, 294, 312, 336, 339, 345, 373, 374, 381, 421, 422, 432, 470,
483, 491, 493-497.
feu, 24-26, 61-63, 65, 67, 76, 115, 138-140, 142, 144, 150, 163,
165-168, 185-187, 204, 206, 208, 212, 224, 230, 234-235, 240, 251, 264, 282,
286, 287, 293, 300, 306, 308, 316, 334n, 336, 345, 353, 360-362, 365, 369-371,
374, 382, 383, 386, 392-393, 425, 437, 442, 450, 455, 477, 480, 490 ; feu
de Géhenne, 366, 370, 416 ; feu souterrain, 115, 166, 168n, 409, 415, 416,
430.
Fiat, 204, 205, 209, 210, 215, 248, 271, 304, 313, 314, 319, 322, 323, 373,
461, 494.
Ficin, M., 15, 16, 18, 32, 33-56, 57-64, 66, 70, 71, 74, 79-81, 83, 84,
88, 91, 94, 98-100n, 101, 103, 114, 128, 136, 139, 142, 175, 216, 222, 225,
233, 252, 255, 274, 312, 327, 331, 336, 340, 342, 373, 381, 397, 432, 433, 443,
446, 458, 465, 470, 491, 493-497.
firmament, 207, 234, 235, 240, 278, 287, 299, 300, 306, 308, 312, 314,
318, 370.
Flamel, N., voir Nicolas Flamel.
flammula, 481-483.
Fludd, R., 466, 468, 488, 489.
fœtus, 30, 36, 66, 124, 288, 316, 449.
force formatrice, 124, 125, 140, 143, 274, 287, 419, 454, 493 ; force
minéralisante, 122-127, 129, 133, 144, 172n, 175, 414, 422, 428, 472,
494 ; force plastique, 497 ; force procréatrice, 85, 89-92, 96 ;
force séminale, 23, 24, 43-44, 52, 53, 79, 123-126, 128, 133, 144, 146, 171,
175, 414, 416, 469-476, 480-482, 490, 491, 494.
forme, 33-37, 39-41, 46, 49, 53n, 55n, 59, 61, 69, 84, 88, 92, 97, 103,
114, 138, 146, 147, 199, 200, 210, 213, 244, 250, 252, 272, 276-279, 281, 291,
293, 299, 301, 321, 323, 335, 344, 377, 381, 382, 385-388, 402, 422-426, 431,
451, 455, 475, 476, 486, 493 ; forme spirituelle, 74, 80 ; forme
substantielle, 42, 43, 146, 216, 378, 386-389, 394, 398, 399, 405, 425, 463.
fossile, 112, 113, 120, 122-125, 131, 160, 166, 173, 174, 386, 419,
427, 428, 471, 497.
Fracastor, J., 73-80, 493.
Froben, J., 111, 112, 215n.
froment, 31, 65, 309, 316, 360, 365, 473, 477, 482.
fruit, 31, 37, 63, 65, 75, 96, 186-196, 202, 209, 211, 213, 223,
236-238, 240, 244, 293, 299, 300, 306-310, 319, 332, 360, 364, 447, 453, 456,
461.
Galien, 16, 73, 74, 84, 112, 119, 137, 149, 159, 160, 181, 220, 221,
224, 230, 267, 270, 290, 297, 341, 377, 385, 402, 403, 410, 411, 416, 423, 427,
479, 486n.
Gassendi, P., 13, 14, 16n, 18, 376, 407, 409, 410, 437, 462, 463-491,
496, 497.
Geber (ps.-), 29-30, 320, 332, 333, 337, 342-345, 346, 354, 462, 464.
génération spontanée, 27, 42, 43, 72, 85, 86, 139, 143, 146, 173, 174,
209, 260, 417n, 420, 448, 474, 479, 481, 483, 485.
Genèse, 27, 38, 57, 58, 60, 95, 96, 201-206, 216, 235, 274, 286, 292, 312,
334, 378, 379, 402, 421, 425, 446-450, 454, 484, 487, 494.
Gesner, C., 109n, 113, 132, 158, 179, 377, 502.
Ghini, L., 157-158.
Gilles de Rome, 28.
Glauber, J.R., 459.
Gohory, J., 80, 255n, 330, 340.
Gorgone, 120-123, 428.
grain, 31, 43n, 171, 196, 197, 211, 309, 313, 356, 360, 363, 365, 473,
475-478, 480, 482.
Gratarolo, G., 343.
Grévin, J., 341.
Grosseteste, R., voir Robert Grosseteste.
Guillaume de Conches, 37.
Hadès (Pluton), 254, 442, 447, 453, 465, 495.
Harprecht, J., 372.
Hartmann, J., 218, 271, 296, 352.
Harvey, W., 158, 218.
Henri IV, roi de France, 267-289, 295n.
Héraclite, 256.
hermaphrodite, 228, 263, 355, 448, 454.
Hermès Trismégiste, 31, 49, 53, 54, 67, 72, 94, 129, 131, 136, 211,
212, 227, 242n, 245-248, 256, 270-273, 275, 280, 282, 286, 290-292, 294, 302, 312,
348, 354, 361, 366, 479, 496.
Hill, N., 465.
Hippocrate, 112, 137, 142, 143n, 159, 220, 226, 230, 245, 247-249,
253-257, 261-264, 270, 280, 290, 291, 317, 320, 417-420, 429n, 441, 445, 447,
449, 453, 457, 465, 495.
Hohenheim, G. de, 181.
Hohenheim, T. de, voir Paracelse.
homme, 58, 59, 85, 125, 136, 147, 148, 181, 186-190, 195-198, 200-204,
209, 215, 234, 237, 240n, 253, 299-302, 306, 310-312, 323, 333-336, 342, 347,
356, 363, 364, 371, 379, 395-396, 446, 461.
humeur, 49, 77-79, 83n, 117-120, 131, 163, 169, 172, 182, 299, 311,
377, 397, 416, 418, 430 ; humeur grasse, 149-151, 155, 339 ; humeur
onctueuse, 117, 150, 168, 169, 382.
humidité radicale, 150, 168, 173, 229, 263, 356, 365, 369, 415, 429,
430.
Huser, J., 180, 206.
hylé, 207n, 242n, 313, 451.
hylémorphisme, 146, 276, 378, 405, 451.
hylozoïsme, 29, 30, 114, 115, 120, 134, 144, 152-155, 171, 175, 182,
216, 414, 432, 469-471.
hypostase, 35, 36, 40, 41, 53, 70, 98, 278.
Ibn Juljul, 115.
idée, 33-40, 45, 50-52, 53n, 55n, 58, 61, 69, 71, 90, 91, 98, 101, 244,
252, 265, 446, 458, 482, 493.
Iliade, 257, 265, 354, 442, 443n, 445-449, 453, 495.
image, 69, 76, 199, 202, 203, 208, 243, 255, 258, 265, 300, 312, 314,
321, 444, 445, 458, 459.
imagination, 147, 182, 315-316, 355, 356, 397, 458.
influence céleste, 15, 28, 42, 67, 68, 72, 79, 80n, 114, 126, 129, 130,
139, 140, 163, 175, 195, 241, 272, 274, 301-302, 316, 339, 347, 366-368, 380,
394, 395, 414, 472, 480.
instrument, 43n, 58, 59, 68, 72, 92, 100, 120, 123, 124, 127, 140-142,
183n, 222, 228, 257, 277, 282, 291, 316, 355, 370, 379, 380, 398, 402, 418,
424, 426, 429, 485, 487, 490.
intelligence divine, 35-39, 41, 45, 50-52, 53n, 55n, 61, 69-72, 74, 85,
88, 90, 97-99, 103, 147, 182, 242, 243n, 252, 264, 447, 458, 487, 493.
intussusceptio, 148, 154, 340, 428, 475.
Isidore de Séville, 28.
Jamblique, 67, 94.
Jean, saint, 32, 92, 94, 188n, 210, 211, 304, 309.
Jean Buridan, 151.
Jean de La Fontaine, 339, 342.
Jean de Meung, 80.
Jean de Rupescissa, 338.
Jérôme, saint, 426.
Jésus Christ, 31, 53, 299, 309, 311, 319, 397.
John Dastin, 30.
Jorden, E., 16, 455.
Jungius, J., 464.
Justin, saint, 409-410.
juxtapositio, 148, 154, 340, 403, 429, 475.
kabbalah, 13, 57, 255, 318, 444, 449, 495.
Kentmann, J., 132, 377.
Kepler, J., 14n, 375.
Kircher, A., 497.
La Brosse, G. de, 467, 468, 489.
Lactance, 271.
La Ramée, P. de, 297, 298.
La Rue, F. de, 114.
La Tourrette, A. de, 331, 341.
Launay, L. de, 341.
Le Baillif, R., 341.
Le Febvre, N., 16.
Leibniz, G.W., 13, 14, 17, 148n, 496.
Lemery, N., 16.
Léon X, pape, 62.
Léonard, C., 114, 377.
Léonard de Vinci, 137, 173n, 328.
Leucippe, 23n.
Libavius, A., 297, 377, 467.
limbe, 202, 203, 313, 314, 323.
Linné, C. von, 159.
lithurgie, 221, 238-239, 249, 252, 260, 279, 442.
Logos, 25, 141, 188n, 210, 215, 319, 323 ; logoi, 27, 37, 45,
54, 141, 182, 252 ; logoi spermatikoi, 24-28, 34, 50, 53, 103, 155,
182, 183, 216, 465.
Lucrèce, 28, 55, 56, 59, 60, 61n, 62, 73, 79, 216, 250n, 463, 464, 465,
469, 493.
lumière, 36-39, 59, 87, 88, 97, 126, 136, 139, 204, 235, 254, 255, 260,
271, 292, 293, 299, 302, 306, 311, 315-318, 322, 323, 335, 379, 396, 398, 443,
445, 454, 455, 477.
Luther, Martin, 112, 132, 295.
Macrobe, 26, 60n.
macrocosme, 47, 181, 222, 253, 298, 299, 306, 312, 314, 336, 370.
mage, 46-50, 67, 71, 72, 114, 115, 120, 130, 131, 397.
magie, 14, 33, 34, 45, 47, 54, 66, 67, 114, 115, 136, 235, 315, 316,
321, 443.
magnétisme, 50, 314-316, 358, 366, 369, 389, 394, 439,
Maier, M., 347, 352.
Manget, J-J., 62, 351.
Marbode de Rennes, 114, 121, 159, 165.
Marulle, M., 59-62, 242, 340, 493.
Mathesius, J., 132.
matière première, 41, 58, 60, 184, 187-192, 204, 209, 213, 228, 244,
247, 258, 304, 310-313, 320, 323, 343, 344, 358-364, 380, 402, 426, 451, 461,
477, 494 ; matière ultime, 184-191, 204, 209, 310, 455, 461, 494.
matrice, 154, 184, 189, 191, 200-206, 212-214, 234-237, 242-244, 247,
250-254, 258, 261, 264, 278, 280, 305-309, 312, 354, 357, 358, 362, 367, 372,
377, 415, 416, 430, 443, 444, 448, 449, 465, 489, 490.
Mattiole, P-A., 133, 158, 341, 385.
Maurice de Hesse, 271, 347.
mechanicus, 220, 237-240, 249, 252, 259, 260, 316, 457-458,
485.
médecine universelle, 289, 291, 294, 318, 477.
médicament, 109, 160, 172, 217, 227, 245, 269, 270, 296, 297, 310,
316-319.
Mélanchthon, P., 112, 130.
menstruum, 30, 154, 155, 167, 367-369, 374.
mer, 192, 194, 257, 280, 358, 447, 448, 453.
Mercati, M., 159.
mercure, 29-31, 163, 167, 170-173, 181-186, 190, 198, 201, 207, 212,
215, 228, 244-249, 260, 278, 280-286, 290-294, 298, 303-307, 320, 323, 328,
336, 337, 342-344, 348, 355, 358-360, 365, 371-373, 382, 383, 425, 461, 467,
472, 475-477, 489, 494 ; mercure seul, 30, 31, 336, 342-345, 355.
mère, 43, 67, 126, 154, 184-188, 191, 200, 209, 212, 213, 308, 313,
475.
Mersenne, M., 143n, 437, 467, 468.
métallogénie, 15, 114, 341, 342.
microcosme, 47, 58, 181, 222, 253, 289, 298, 299, 301, 311, 312, 314,
336, 370.
microscope, 468, 475.
minima naturalia, 74, 170, 377, 382n, 415, 463, 464.
Moffet, T., 271, 298, 403.
Moïse, 53, 57, 94-96, 220, 264, 274, 275, 286, 288, 291, 294, 312, 447,
479.
molécule, 437, 463, 465, 467-469, 471, 474, 479, 480, 482n, 484, 486,
488, 491, 496.
monade, 13, 17, 496.
Morienus, 29.
Nature, 23n, 25, 27, 35-40, 43, 44, 52-54, 55n, 61, 62, 65, 69, 72, 74,
81, 82, 86-88, 92, 100, 126, 136, 155, 180-182, 189-192, 223-226, 228, 231,
244, 255, 271, 272, 334, 344, 345, 353-356, 371, 373, 487, 488, 493, 495 ;
natura naturans, 271-272, 294 ; natura naturata, 271, 276,
294.
néoplatonisme, 13, 15, 16, 53, 57, 59, 63, 70, 73, 78, 81, 84, 91,
96-101, 128, 129, 141, 175, 216n, 233, 242, 244, 252, 256, 264, 265, 294, 304,
312, 323, 331, 336, 337, 345, 353, 355, 363, 365, 373, 374, 379, 421, 432, 446,
465, 493, 495.
Newton, I., 351.
Nicolas Flamel, 342.
nitre aérien, 168, 353, 472n.
nœud - lien, 58, 60-62, 68, 74, 100, 238-240, 258, 273, 279, 282,
301, 306, 312, 363, 384.
Nuysement, J. de, 372n.
olympique, 88, 300, 315.
oracle, 23, 91, 274, 409, 411.
Oracles chaldaïques, 54.
Orcus, 254, 255, 257, 262-265, 320, 442, 443n, 445, 449, 453, 465, 495.
Origène, 141, 144.
Oromasim, 447.
Orphée, 44, 54, 67, 70, 72, 94, 144, 145, 254-257, 262, 264, 320, 445,
447, 449, 453, 465, 479, 495.
ousia, 282, 286, 291.
ouvrier, 65, 145, 200, 209, 239n, 301, 302, 323, 336, 387, 398, 441,
446, 457, 485, 486.
Ovide, 25, 54, 60, 121, 242.
pabulum vitae, 282, 353, 383.
palingénésie, 430, 483.
Palissy, B., 16, 18, 150, 327-349, 373, 410, 481, 495.
panspermia, 23n, 24, 38, 44, 61, 62, 82, 320, 487, 493.
pan-vitalisme, 101, 120, 137, 149-152, 155, 175, 331, 340, 353, 437.
Paracelse, 13, 14, 16, 18, 73, 112, 137, 138, 142, 179-216, 217-222,
230-237, 239-242, 244-248, 251, 253, 256, 257, 260-264, 267-269, 272, 278, 282,
287, 290, 295-297, 299-301, 303-309, 312, 313, 316-319, 321, 327, 329-331,
336-342, 346-349, 352-354, 357, 361, 363, 365-368, 371-374, 379-384, 387, 391,
392, 397-399, 401-403, 405, 410-412, 415, 420, 426, 431-433, 437, 440-451, 453,
455-458, 461, 467, 468, 479, 485, 486, 489, 491, 493, 495-497 ;
(ps.)-Paracelse, 139, 210-214, 251, 282, 304, 309, 339, 348, 353, 357, 420,
431.
parallélisme planétaire, 130, 167n, 183n, 475, 480.
Paré, A., 328.
Parménide, 256.
parole, 24, 68, 91-93, 210, 292, 423, 426.
Patrizi, F., 409-410.
Paul, saint, 211.
Peiresc, N-C.F. de, 466, 468, 469, 496.
Penot, B.G., 420n, 454n.
Perréal, J., 80-82, 342.
Petrus Bonus, 30.
Philon d’Alexandrie, 94n, 242, 444.
Picatrix, 54.
Pic de la Mirandole, J., 57-59, 67, 102, 136, 142, 222, 297, 312, 314.
Pierre d’Abano, 129, 140.
Pierre des philosophes, 211, 289, 343, 347, 354, 361, 364, 366,
476-477, 479.
Platon, 23-27, 33-40, 49, 53, 54, 57, 60-62, 67, 69, 74, 83, 85, 88-94,
97, 99, 102, 128, 141, 147, 165, 175, 225, 226, 230, 235, 239, 243-247, 250,
256, 271-275, 278, 301, 302, 398, 417, 424, 443, 444, 493, 494.
Platter, F., 295.
Pline l’Ancien, 112, 115, 121, 137, 159, 165, 234, 377.
Plotin, 25, 33, 34, 37, 45, 49-51, 53, 55, 59, 67, 74, 99, 100, 103,
182n, 216, 252, 443, 458, 493.
Plutarque, 54.
pneuma, 38, 58, 140, 142, 144n, 182, 202, 457, 483.
Poggio, B., 28.
Pomponace, P., 73, 80, 127, 128, 129, 130, 501.
Porphyre, 67, 94.
Pratensis, J., 217, 298.
prédestination, 187, 190, 192, 195, 205, 209, 213, 214, 238, 239, 244,
249, 250, 256, 257, 265, 277, 279, 281, 354, 365, 373, 381.
principe, 40, 43, 44, 75, 84, 92, 101, 138-141, 210, 235, 237, 244,
249, 252, 272, 276-279, 290, 348, 455, 456, 488 ; cinq principes, 284,
414-415, 423, 466-467, 489, 490 ; principe double, 29, 167, 171, 181, 198,
329, 336, 342-344, 359-360, 365, 372-373, 461, 472 ; principe hypostatique,
276-284, 286, 290, 293 ; principe séminal, 13, 23, 24, 28, 34, 45, 50,
123, 140, 167, 172, 182, 195, 212, 216, 229, 258, 378, 399, 404, 405, 451, 453,
454, 496, 497 ; principe vital, 72, 140, 146, 223-228, 238, 261, 264, 403,
447, 451, 454.
prisca theologia, 53-54, 57, 59, 67, 70, 94, 95, 220, 255, 256, 264,
270, 274, 275, 303, 374, 417.
Proclus, 27, 33, 37, 53, 67, 493.
providence divine, 24, 27, 51, 99, 127-130, 230, 234, 240, 242, 258,
260, 306, 310, 447, 465.
Psaume, 93, 275.
Ptolémée, 129.
putréfaction, 31, 42, 68, 75-78, 126, 139, 140, 163, 164, 173, 210,
211, 230, 237, 260, 309, 310, 339, 362, 419.
Pythagore, 23, 38, 40, 53, 54, 67, 70, 72, 94, 102, 136, 141, 144, 145,
238, 272, 273, 302, 465.
qualité occulte, 69-71, 76, 182, 220, 225, 290, 316, 369, 389.
Quellem, 447, 459.
Quercetanus, voir Du Chesne.
quiddité - spécificité, 151, 182, 190, 213, 214, 301, 337-338, 357,
373, 380-381, 387, 388, 402, 456.
quintessence, 47, 49, 64, 70, 151, 182, 194, 198, 212, 226, 228, 230,
286-289, 292, 294, 310, 312, 315, 316, 323, 329, 338, 342-346, 356, 368-372,
374, 392, 398, 432, 481, 495.
raison, 33-44, 53n, 55n, 61, 69, 90-93, 98-101, 128, 224, 225, 234,
244, 247, 249, 250-253, 257, 258, 262, 265, 274, 432, 442, 446-449, 493,
495 ; raison séminale, 13, 16, 27, 28, 34, 40, 45, 46, 49-54, 59, 61, 69,
128, 182, 215, 216, 225, 228, 235, 252, 253, 259-262, 306, 336, 404, 443, 493.
Ray, J., 159.
Raymond Lulle, 30, 32, 297, 342n, 344, 354, 479.
réceptacle, 67, 203, 204, 235, 236, 244, 264, 278, 279, 304, 305, 312,
320, 342, 354, 362, 367, 415, 447, 478, 485, 489, 490.
Redi, F., 497.
rejeton, 42, 79n, 197, 244, 247, 280, 321, 447, 448.
Riolan, J. (le père), 97, 269, 278, 289, 290.
Robert Grosseteste, 28.
Rodolphe II de Habsbourg, 14, 295, 335, 352, 375, 395, 399, 469, 474,
484.
Roman de la Rose, 80, 332, 346.
Ronsard, P. de, 59n, 340.
Rosenberg, G., 375.
Roville, G. de, 63.
Rülein de Calbe, U., 113, 193.
sable bouillant, 447, 448, 459.
saule, 388, 405, 419, 424, 453, 454.
Scaliger, J-C., 137, 156, 175, 403, 408, 414, 417, 420, 428, 429, 494.
Schegk, J., 109n, 132, 280n, 501.
Schweigger, M.J.C., 15.
science, 239, 249, 250-253, 257-263, 265, 279-281, 293, 315, 442, 446,
449, 453, 457, 458, 484, 487-491, 495.
séisme, 115, 130, 163, 168.
sel, 113, 118, 138, 159-164, 181, 184, 186, 190, 198, 201, 207, 212,
215, 244-249, 260, 278, 280-286, 290-294, 298, 303-307, 323, 329, 331, 336-346,
348, 357-359, 362, 363, 371-373, 382-384, 391, 403, 411-420, 425, 427, 467,
471, 472, 474-476, 481, 489, 494, 495 ; sel armoniac de la Nature, 284-285,
359, 391-394, 398.
semeur, 26, 29, 31, 54, 59, 65, 91, 92, 189, 190, 210, 274, 333, 346.
séminaire, 13, 24, 34, 38-40, 43, 44, 48, 51, 53, 55n, 67, 71, 73-80,
86-88, 100, 128, 225, 252, 258, 262, 336, 381, 385-389, 393, 394, 398, 404, 413,
416-419, 423-430, 432, 433, 484, 487, 493.
Sendivogius, M., 16, 18, 295, 349, 351-374, 380, 381, 383, 399, 416,
431, 457, 481, 483n, 495.
Sénèque, 54, 115, 119n, 127, 165.
Sennert, D., 16, 376, 399, 401-406, 464, 474.
séparation, 190, 198, 208, 214, 222, 227, 229, 231, 245, 247-249, 251,
253, 264, 293, 298, 306, 316, 321, 429, 430, 447.
Servet, M., 173.
Séton, A., 479, 483n.
Séverin, P., 16, 18, 217-265, 267-271, 275, 278, 280, 282, 287,
290-294, 295-312, 316-320, 327, 330, 336, 339, 348, 356, 373, 380, 381, 387,
392, 398, 401-405, 410, 411, 415, 418, 424, 425, 431, 432, 437, 441-453,
456-458, 461, 462, 465, 467-470, 483, 485, 488-491, 494-497, 506-508.
Sherley, T., 15, 16, 459.
signature, 182, 213, 229, 240, 255, 257, 259, 263, 272, 297, 312, 321,
323, 395.
Socrate, 94, 280.
soleil, 36-39, 47, 61, 71, 85, 87, 97, 98, 129, 130, 139, 140, 144,
196, 223, 224, 228, 240, 301, 309, 311, 358, 364, 366, 415, 416, 420, 472, 477,
478, 480.
Solon, 94.
souffle, 38, 58, 93, 142, 312, 314, 457-458, 477, 483.
soufre, 29, 138, 143n, 144n, 159, 161, 164, 167-172, 181-186, 190, 198,
201, 207, 212, 215, 223, 228, 244-249, 260, 278, 280-286, 290-293, 298,
303-307, 323, 329, 336, 337, 342-348, 356, 358-360, 362, 365, 371-373, 382,
383, 392, 398, 412, 415, 425, 460, 461, 467, 472, 475, 476, 489, 494.
spagyrie, 291, 298, 299, 303, 304, 312, 382.
sperme, 25, 30-32, 84, 87, 103, 140, 200, 203, 215, 320, 344, 345,
355-362, 367-370, 416, 418.
Spinoza, B., 271n, 294.
spiritus, 16, 25, 36, 47-51, 58, 72, 77-80, 83n, 85-88, 93, 96, 99-103, 122,
173, 181, 194, 202, 224, 232-234, 263, 272, 274, 276, 282-286, 294, 301,
305-309, 312-317, 321, 323, 336, 354, 355, 358-365, 370, 374, 377, 379-382,
384, 387-397, 404, 405, 413-416, 421, 428, 447, 451, 457, 470, 471n, 473, 475,
477, 481, 482, 495, 496 ; spiritus architectonicus, 258, 387-388,
391-394, 398, 401, 404, 405, 424-426, 431, 432, 446, 454, 474, 484, 485 ; spiritus
elaborator, 473 ; spiritus lapidificus, 378, 381-385, 398, 413,
418, 421, 474 ; spiritus mechanicus, 257-262, 265, 432, 442, 446,
452, 457, 485, 489, 490, 494 ; spiritus mundi, 47-49, 54, 64, 65,
70, 71, 74, 80, 96-101, 128, 273, 274, 294, 300, 304, 305, 312, 336, 373, 374,
377, 381, 421, 432, 495 ; spiritus universalis, 300-302, 323,
398 ; spiritus vitalis, 68, 191, 199, 216, 369-371, 374, 430n, 478.
Starkey, G., 351.
Stella, E., 114.
stoïcisme, 13, 15, 16, 24-27, 54, 95, 99, 117, 127-130, 141-144, 147,
182, 183, 216, 252, 271, 280, 425, 465, 493.
Strabon, 270.
suc, 15, 113-120, 123, 132, 143, 144, 149, 160, 162, 165, 411, 412,
460, 471 ; suc lapidifiant, 120-123, 131, 132, 161, 171, 384, 385, 393,
398, 412-414, 428, 459, 461, 474.
Suchten, A. von, 352, 483n.
sympathie - antipathie, 74, 80, 181, 239, 240, 279, 299, 306, 321,
397-398.
Tancke, J., 352.
teinture, 257, 265, 280, 281, 293, 317, 364, 392-393, 398.
Telesio, B., 136.
temperamentum, voir complexion.
ténèbre, 58, 60, 202, 246, 254, 255, 292, 317, 318, 347, 441, 447.
Tertullien, 426.
Thalès, 23n, 144, 251.
Themistius, 403.
Théodoret de Cyr, 94.
théologie, 53, 94, 127, 138n, 141, 180, 202, 268, 269, 294, 314, 408,
431, 494, 495.
Théophraste, 72, 112, 116, 121-124, 131, 137, 159, 164, 226, 227, 408,
412, 472.
Thölde, J., 346-347.
Thomas d’Aquin, 28, 43, 53, 216, 272.
Thomas de Bologne, 343.
Toll, A., 375.
Toxites, M., 180, 206, 343.
transmutation, 48, 71, 114, 119, 140, 168, 175, 181, 210, 289, 337,
346, 406, 411, 427, 432, 466, 476-479.
transplantation, 220, 222, 228, 238, 239, 243, 263, 268.
tria prima, 181-187, 190, 200, 201, 207-209, 211, 215, 239,
244-251, 258-260, 262, 264, 298, 303-308, 311, 314, 317, 336, 341, 348, 365,
366, 371-373, 381-384, 416, 448, 453, 461, 467, 489, 494.
Trinité (Sainte), 59, 60, 209, 242, 248, 304, 314, 319, 323.
Trithème, J., 67.
Turba philosophorum, 29.
Ulstade, P., 338.
Valentin, B., voir Basile Valentin.
Van Helmont, F-M., 17, 439, 450.
Van Helmont, J-B., 13, 14, 16-18, 218, 437, 439-462, 464-466, 485, 491,
495-497.
véhicule, 37, 65, 87, 92, 96, 100, 101, 201, 203, 215, 229, 282, 314,
317, 323, 337, 367, 379, 425, 433, 473, 496.
Verbe, 26n, 51, 91-93, 96, 188n, 210, 215, 235, 242, 248, 264, 271,
275, 304, 313-319, 322, 323, 335, 373, 423, 443, 446, 449, 450, 461, 494.
vie, 38, 41, 42, 47, 48, 64, 68, 71, 72, 85, 89, 90, 96, 97, 100-103,
114, 121, 125, 133-135, 140-148, 150-154, 172, 173, 191, 198, 223, 227, 229,
231, 238-241, 252, 254, 258, 264, 273, 280, 305-314, 317, 318, 353, 360, 364,
365, 377, 402, 403, 418, 425, 430, 443, 451, 456, 457, 460, 461, 474-477, 481,
482, 494, 497 ; vie première, moyenne et ultime, 457, 460-461.
Villon, A. de, 407.
Vincent de Beauvais, 377.
Virgile, 25, 54, 72, 99, 101, 254n, 260, 272, 425, 447n.
vulcain, 204, 205, 209, 316, 348, 387, 398, 457.
Webster, J., 459.
Weigel, V., 297.
yliaster, 206-210, 215, 242, 262.
Zabarelle, J., 109n, 140n, 502.
Zecaire, D., 342, 343, 344n, 410.
Zénon de Citium, 15, 271.
Zetzner, L., 62, 351, 371.
Zoroastre, 35, 54, 67, 94, 448n.
Zwinger, T., 268, 270.